الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

208

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

بهره مند نمودن دوستان و افراد مورد علاقه از اموالى است كه انسان از خود به يادگار مىگذارد ، كه با جمله * ( إِلَّا أَنْ تَفْعَلُوا إِلى أَوْلِيائِكُمْ مَعْرُوفاً ) * ( مگر اينكه بخواهيد به دوستانتان نيكى كنيد ) بيان شده است ، و مصداق روشن آن همان حكم وصيت است كه انسان مىتواند در يك سوم از اموالش در باره هر كس مايل باشد انجام دهد . به اين ترتيب هنگامى كه اساس ارث بر پايه خويشاوندى گذارده شد و جانشين پيوندهاى گذشته گرديد باز ارتباط انسان به كلى از دوستان مورد علاقه و برادران مسلمان او قطع نمىشود ، منتها از نظر كيفيت و كميت بسته به ميل خود انسان است ، ولى در هر حال مشروط به اين مىباشد كه زائد بر ثلث مال نگردد و البته اگر انسان از وصيت كردن صرفنظر كند همه اموال او بين خويشاوندانش طبق قانون ارث تقسيم مىگردد و ثلثى براى او منظور نخواهد شد ( 1 ) . نكته : روايات زيادى از ائمه اهل بيت ع در تفسير آيه فوق در مورد * ( أُولُوا الأَرْحامِ ) * نقل شده كه در قسمتى از آنها اين آيه به مساله « ارث اموال » تفسير شده ، همانگونه كه معروف در ميان مفسران است ، در حالى كه در قسمت ديگر به مساله « ارث خلافت و حكومت » در خاندان پيامبر و ائمه اهل بيت ع تفسير

--> ( 1 ) جمعى از مفسران معتقدند كه استثناء در جمله * ( إِلَّا أَنْ تَفْعَلُوا ) * . . . استثناء منقطع است ، چرا كه حكم « وصيت » از حكم « ارث » جدا است ، ولى به عقيده ما مانعى ندارد كه استثناء در اينجا متصل بوده باشد چرا كه جمله * ( وَأُولُوا الأَرْحامِ ) * . . . دليل بر اين است كه خويشاوندان نسبت به اموالى كه از ميت باقى مىماند نسبت به بيگانگان اولى هستند ، مگر در صورتى كه وصيتى كرده باشد در اين صورت « موصى له » در محدوده ثلث از خويشاوندان اولى است ، اين در حقيقت شبيه استثناهايى است كه در آيات ارث به صورت « * ( مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ ) * . . . آمده است .